Jak wszędzie jednak znajdziemy mnóstwo praktycznych i przydatnych wniosków, które mogą nam pomóc nieco lepiej zrozumieć zachowanie nasze oraz otaczających nas ludzi. Zebrałem kilka, które szczególnie mocno mnie zaciekawiły, a może nawet trochę zaskoczyły.

1. Zielony wyzwala kreatywność

Siedzenie przez osiem godzin w zamkniętym biurze i wpatrywanie się w monitor na pewno nie pomaga naszemu umysłowi wspinać się na wyżyny kreatywności. Okazuje się, że problem ten można w bardzo prosty sposób rozwiązać. Badacze z Uniwersytetu Rochester ustalili, że najmniejsza obecność takich kolorów, jak zieleń i czerwień w naszym otoczeniu może wpływać na pracę mózgu. Czerwony na ogół kojarzymy z niebezpieczeństwem, błędem, zatrzymywaniem się. Zielony natomiast zwyczajowo nawiązuje do czegoś pozytywnego i relaksu. W eksperymencie dano uczestnikom do rozwiązania kilka zadań na kreatywność, a numery stron wypisywano zielonym lub czerwonym długopisem. Ci, którzy widzieli ten drugi kolor, rozwiązywali średnio aż trzy razy mniej zadań niż „zieloni”.

Jak to wykorzystać na swoją korzyść? Najlepiej postawić na biurko roślinkę. Nieustanny kontakt z naturą działa na nas kojąca i tego akurat nie oszukamy tapetą w komputerze czy zdjęciem z wakacji. Roślina jest niezastąpiona. Przykłady? Więźniowie, których okna celi mają widok na lasy i pola, chorują rzadziej niż inni. Dzielnice w miastach, gdzie jest więcej parków i skwerów charakteryzują się niższym odsetkiem przestępczości o nawet 48 proc. Richard Wiseman w swojej książce „59 sekund. Pomyśl chwilę, zmień wiele” pisze:

Ośmiomiesięczne badania nad kreatywnością w miejscu pracy, prowadzone przez Roberta Ulricha z Uniwersytetu Texas A&M, wykazały, że umieszczenie w biurze roślin doniczkowych i kwiatów skutkuje piętnastoprocentowym wzrostem liczby pomysłów u mężczyzn i zwiększeniem elastyczności rozwiązań proponowanych przez kobiety. Podczas innych eksperymentów naukowcy odkryli, że dzieci wymyślają sobie znacznie bardziej twórcze zajęcia, gdy bawią się na terenach zielonych, niż wtedy, gdy bawią się na gołych boiskach.

2. Lusterko w kuchni czyni cuda, ale na siłowni lepiej go unikać

To dość kontrowersyjna teza, ale okazuje się, że lusterko czyni cuda, jeśli chodzi o odchudzanie lub unikanie niezdrowej żywności. Badacze z Uniwersytetu Stanowego w Iowa sprawdzili jaki wpływ na ludzi ma lustro w supermarkecie. Klientom sklepu proponowano dwa rodzaje margaryny do wypróbowania: odtłuszczoną oraz pełnotłustą. Obecność lustra, w którym widzieli oni swoje odbicie aż o 30 proc. zmniejszyła popyt na tę drugą.

Inne badanie pokazuje, że trenowanie na siłowni przed lustrem może znacząco zmniejszyć nasze możliwości. Badacze poprosili osoby pedałujące na rowerze treningowym przy lustrze i przy ścianie o ocenę swojego stanu wyczerpania po identycznym wysiłku – ci pierwsi czuli się zdecydowanie gorzej. Uczeni wysunęli na tej podstawie wnioski, że oglądanie swojego odbicia na siłowni może skłaniać do skupiania się na niedoskonałościach figury i demotywować.

3. Proś, myl się i dawaj

To w sumie trzy różne kwestie, ale sprowadzają się do jednego – skutecznej perswazji. Zacznijmy od proszenia.

Badacze nazywają to efektem Franklina, bazując na tezie postawionej przez amerykańskiego, osiemnastowiecznego myśliciela i polityka Benjamina Franklina:

Ten, kto raz wyświadczy wam uprzejmość, będzie bardziej chętny, by znowu wam pomóc, niż ten, któremu sami pomogliście.

Jego słowa potwierdził kilkadziesiąt lat później rosyjski powieściopisarz Lew Tołstoj, który tłumaczył:

Nie kochamy ludzi za to, co dla nas zrobili, ale za to, co sami zrobiliśmy dla nich.

Naukowcy potwierdzali to w dość nietypowy sposób, bo w ich eksperymencie uczestnicy wygrywali pewną sumę pieniędzy. Cała zabawa zaczynała się po wyjściu z laboratorium, bo wtedy doganiał ich jeden z pracowników i prosił, czy nie mogliby zwrócić wygranej. W połowie przypadków tłumaczył, że wykorzystał własne fundusze na potrzeby badania i wydał prawie wszystko, co miał. Drugiej połowie mówił, że to wydział finansował eksperyment, a uczelniane środki są na wyczerpaniu. Wkrótce potem zapytano osoby o ocenę naukowca. Okazało się, że ci, którzy pomogli mu w sprawie prywatnej, uznali go za bardziej sympatycznego niż ci, którzy wsparli uczelnię w potrzebie.

Co jednak z myleniem się? Tutaj przeprowadzono wiele eksperymentów dowodzących, ze ludzie bardziej lubią tych, którzy popełniają drobne błędy. W jednym dwie stażystki prezentowały, jak zrobić sok owocowy za pomocą nowego miksera. Pierwsza była doskonała – nie popełniła żadnego błędu i perfekcyjnie przeprowadziła prezentację. Druga w trakcie pokazu nie domknęła pokrywki i część soku wylądowała na jej ubraniu. Obie otrzymały brawa – jedna uznania, druga pocieszenia. Po eksperymencie jednak, choć uczestnicy uznali pierwszy pokaz za bardziej przekonujący i profesjonalny, przyznali też, że to drugą stażystkę obdarzyli większą sympatią. Nie jest to może idealny eksperyment, bo stażystki nie były identyczne, ale częściowo wpisuje się w postawioną tezę.

A skoro mowa o błędach – często okazuje się, że te przeżywamy o wiele mocniej niż otoczenie, które często ledwo je zauważa. Tutaj badacze są zgodni, że zamiast przepraszać, kajać się i wyolbrzymiać problem, lepiej po prostu przeprosić i zachowywać się normalnie. Znacznie lepiej na tym wyjdziemy.

Ostatnia rzecz dotyczy dawania. Okazuje się, że ma ono niesamowity wpływ na nasze samopoczucie. Jeżeli by zapytać każdego z Was, czy więcej szczęścia dałoby Wam wydanie dużej kwoty pieniędzy na własne cele czy na potrzeby innych ludzi, na pewno wybierzecie pierwszy wariant. A tymczasem nauka dowodzi, że niewielkie gesty, podarki i przysługi potrafią wprawiać nas w dobry nastrój na bardzo długi czas. Parę złotych na czekoladę, kwiatka czy inny drobiazg może okazać się jedną z najlepszych życiowych inwestycji.

4. Odreagowywanie stresu przez wyładowanie agresji nie pomaga

Istnieje przekonanie, że negatywne uczucia z całego dnia warto wyładować, bijąc pięściami w poduszkę, krzycząc lub w jeszcze inny sposób wyładowując agresję. Naukowcy sprawdzili to, aranżując sytuację, w której sześciuset studentów było złych, poirytowanych i sfrustrowanych. Część z nich otrzymała rękawice bokserskie i mogła wyładować się na worku treningowym, a część przez dwie minuty miała posiedzieć w cichym pomieszczeniu. Okazało się, że ci pierwsi byli potem znacznie bardziej agresywni i skłonni do wymierzania kar. Worek treningowy zatem jedynie spotęgował uczucie gniewu.

Co zamiast tego? Uczeni wysuwają kilka propozycji. Na Uniwersytecie Kalifornijskim wykazano, że stres i gniew mocno osłabia słuchanie muzyki klasycznej. Co ciekawe, słuchanie jazzu i popu miało takie same efekty, jak siedzenie w ciszy. W Virginia Institute for Psychiatric and Behavioral Genetics dość jednoznacznie wykazano natomiast (co nie będzie pewnie dla nikogo zaskoczeniem), że o wiele łatwiej się odstresować, zrelaksować i poprawić pamięć (!) spędzając przynajmniej pół godziny na dworze, gdy jest ładna pogoda.

5. Ludzie, którzy kłamią, nie wyglądają wcale na zestresowanych

Utarło się, że ludzie podczas kłamania są zdenerwowani, zestresowani, pocą im się dłonie itp. A tymczasem jest zupełnie odwrotnie. Mózg w trakcie kłamania jest tak zajęty tą czynnością, że zapominamy o naturalnych odruchach czy mimice twarzy, która by towarzyszyła podczas mówienia prawdy. Kłamca jest zatem bardziej powściągliwy, ogranicza gestykulację i nadmierną aktywność.

Jak to wykorzystać na swoją korzyść? Najpierw wystarczy zapytać o kilka rzeczy, co do których będziemy mieli pewność, że uzyskamy prawdziwą odpowiedź, a dopiero potem przejść do sedna i uważnie obserwować naszego rozmówcę, szukając zmian w zachowaniu. Oczywiście nic nie jest nigdy pewne, więc jakiekolwiek objawy powinny być raczej sygnałem, że coś jest na rzeczy, a nie jednoznacznie stwierdzać nieprawdziwość podawanych informacji.

Naukowcy wykazali też, że zdecydowanie mniej kłamiemy… pisząc. Jedno z badań wykazało, że ludzie kłamią w 14 procentach
wiadomości mejlowych, 21 procentach SMS-ów, 27 procentach rozmów bezpośrednich i 37 procentach rozmów telefonicznych. Spekuluje się, że nie lubimy kłamać we wiadomościach e-mail, bo są one rejestrowane, więc zmyślenia przesłane tą drogą mogą zostać kiedyś przywołane i świadczyć przeciwko nam.

The post 5 badań o psychice ludzkiej, które zdecydowanie warto znać appeared first on Wersja 2.0.

Nie ma znaczenia, czy to Polska, Niemcy czy USA – system edukacji w obecnej formie zabija w nas to, co najważniejsze, a więc kreatywność i zdolność tworzenia nowych rzeczy. Kolejne autorytety dostarczają dowody potwierdzające tę tezę. Wśród nich znajduje się też NASA.

Agencja zleciła opracowanie wysoko wyspecjalizowanego testu, który pozwalałby na skuteczny pomiar potencjału twórczego naukowców i inżynierów rakietowych. Efekty był bardzo zadowalające, na tyle, że autorzy testu dr George Land oraz Beth Jarman zdecydowali się wykorzystać go, aby lepiej zrozumieć prawdziwe źródło kreatywności. Czy jest to cecha wrodzona? A może wynika z naszych doświadczeń w dzieciństwie? A może wpływa na nią coś jeszcze innego?

Badanie przeprowadzono na 1,6 tys. 4-5-letnich dzieci.  Poddano je właśnie opisywanemu wyżej testowi, który miał zmierzyć zdolności do wyszukiwania nowych rozwiązań, innowacji oraz kreatywności. Wyniki były zdumiewające! Aż 98 proc. z badanych maluchów zostało sklasyfikowanych jako geniusze. Pięć lat później badanie powtórzono. Odsetek geniuszy w tej grupie spadł do 30 proc. Po kolejnych pięciu latach było to już 12 proc.

Co ciekawe, badanie przeprowadzono również na ponad 280 tys. dorosłych (25+ lat, średnia wieku 31). Wynik? 2 proc.

Badanie było replikowane ponad milion razy, a więc śmiało można uznać je za wiarygodne. Wnioski są bardzo proste:

Szkoła okrada nas z kreatywności oraz innowacyjności

Land zwraca uwagę na dwa tryby pracy naszego mózgu (możemy też je określić jako paradygmaty): zbieżny i rozbieżny. Pierwszy z nich to szeroko pojęta kreatywność i innowacyjność – wynajdowanie nowych rozwiązań i możliwości. Paradygmat rozbieżny to natomiast wszelkie osądy, oceny, testy, krytyka oraz podejmowanie decyzji. Zbieżny system jest zatem swoistym akceleratorem, a rozbieżny to taki symboliczny hamulec.

Land tłumaczy, że w trakcie swojej edukacji dzieci są zmuszane do używania obu paradygmatów. Z jednej strony mamy możliwość prezentowania swoich pomysłów, idei, nowych rozwiązań. Z drugiej często są natychmiast tłumione. W rezultacie neurony w mózgu biją się ze sobą i wzajemnie unicestwiają, ograniczając nasz potencjał.

Kto z Was kojarzy te zwroty?

• To nie jest prawidłowa odpowiedź
• Nie takie było pytanie
• Autor wcale nie miał tego na myśli
• Tego nie ma w arkuszu odpowiedzi

I tak dalej – mógłbym wymieniać w nieskończoność. Doświadczałem tego na własnej skórze. Zresztą wystarczy przytoczyć kilka przykładów. Matura z języka polskiego jest pisana „pod klucz” – uczeń nie ma pełnej swobody i porusza się w odgórnie narzuconych ramach (a przypominam, że mówimy tutaj o wypracowaniu – chyba najmocniej stawiającym na kreatywności akcie twórczym w szkole, jeśli chodzi o pisanie). Wcześniej wcale nie jest lepiej – uczniów przygotowuje się do egzaminów końcowych, a więc uczy, jak poprawnie, a nie jak kreatywnie i twórczo odpowiadać na pytania.

Pamiętam, jak pierwsze lata podstawówki były dla mnie szokiem, a wręcz stymulowały uczucie buntu połączonego z bezradnością. Trudno było się pogodzić, że po beztroskich, pełnych kreatywności latach w przedszkolu teraz muszę funkcjonować wg odgórnie określonego schematu.

Co prawda kreatywności nie da się zabić, ale jest ona skutecznie tłumiona w każdym dziecku, a rezultaty tego potwierdza powyższe badanie.

Jak możemy odzyskać swoją kreatywność?

Najprostszym rozwiązaniem jest odnalezienie w sobie tego pięciolatka. Land sugeruje, żebyśmy odstawili na bok osądy i oceny, a skupiali się bardziej na zrozumieniu. Musimy przestać krytykować, a zamiast tego ćwiczyć koncentrację i skupienie. Pomocne mogą być w tym m.in. medytacja, joga lub po prostu wzmożona aktywność fizyczna. Przyśpiesza to procesy neurogenezy, a więc tworzenia nowych komórek w mózgu. Istotną rolę odgrywa też dieta. Wiele hormonów jest produkowanych poza mózgiem. Na przykład aż 90 proc. serotoniny ma swoje źródło w żołądku, a zaledwie 10 proc. w głowie.

Ważne jest też uświadomienie sobie, że każdy z nas patrzy na świat przez pryzmat pewnych filtrów wykształconych wskutek m.in. programowania społecznego. Mówiąc wprost – każdy z nas jest ignorantem. Widzimy świat przez maleńki otwór w murze, bo nasza percepcja zwyczajnie ignoruje szerszy obraz. Sztuką jest, by na nowo nauczyć się podważać to, co widzimy i słyszymy, a jednocześnie bez przerwy odkrywać i uczyć się otaczającej nas rzeczywistości.

Musimy być pełni pokory dla tego wszechoceanu wiedzy i zarazem ciekawości, która nas zachęci, by go przepłynąć.

Źródła: [1], [3], [4]

The post NASA: rodzimy się geniuszami, a szkoła w nas to zabija appeared first on Wersja 2.0.

Świat staje w końcu przed nami otworem. Uwolniliśmy się z więzów. Możemy wszystko. Po drodze dostajemy jeszcze kilka strzałów w potylicę: pierwsza nieszczęśliwa miłość, rozwód rodziców, śmierć babci… Zataczamy się, ale biegniemy dalej. Ku upragnionemu szczęściu.

Wyidealizowany obraz świata nastolatka z czasem ustępuje ponurej rzeczywistości. Karmieni kłamstwami, że wystarczy się uczyć w szkole, żeby osiągnąć sukces, uderzamy o ścianę. Wychodzimy z liceum nieprzygotowani do studiów. Kończymy studia nieprzygotowani do życia. Środowisko wpaja nam, że musimy być najlepsi: w klasie, w grupie, w szkole, na roku. Nauczyciele wpajają stosowanie się do zasad – tu masz pisać w taki sposób, a na to pytanie zawsze odpowiadać w taki. Próbują tłumić naszą kreatywność, naiwnie wierząc, że to w imię wyższego dobra. Nieliczne umysły się temu opierają. Większość ulega autorytetowi starszego, mądrzejszego pana z brodą, który ma taki, a nie inny obraz świata. Oczywiście zakładając, że ten obraz świata jest zgodny z ich percepcją. Jeżeli nie, rodzi niechęć, czasem nienawiść.

Dorosłe życie zaczynamy od szukania pracy. Wydaje się być proste – w końcu mamy dyplom. Nie zastanawiamy się nad tym, co faktycznie potrafimy. Przecież na studiach liznęliśmy wszystkiego. Trochę HTML-a, trochę prawa, ciut filozofii, mnóstwo teorii. Wmówiono nam, że ta wiedza ma wartość. Po pierwszej rozmowie kwalifikacyjnej zaczynamy w to powątpiewać. Piąta sprawia, że uważamy za gówno prawdę. Po siódmej sami czujemy się jak gówno.

Nie nauczono nas radzić sobie z emocjami. Nie wpojono, żeby podważać i kwestionować wszystko, co usłyszymy. Mamy być posłuszni i ślepo wierzyć w to, co mówi do nas osoba wyższa statusem, albo przynajmniej wiekiem. W końcu na tym zbudowano ten świat i każdy powinien znać swoje miejsce. Ty Junior Accouncie (taaak, w końcu się udało zdobyć pracę!) jesteś w pozycji reaktywnej do wszystkiego. A może raczej wszystko jest odwrócone dupą do Ciebie. Przyzwyczajaj się.

Spędzony sen z powiek przypomina nam o ideałach z dzieciństwa. Kasia chciała zostać lekarzem. Krzyś marzył o pilotowaniu odrzutowca. Stasiu zawsze widział siebie jako marynarza. Ktoś zdeptał ich marzenia i wyrzucił na śmietnik jak zużytą szmatę? Nie. Sami poddali się nieświadomie temu procesowi, idąc jak owieczki za stadem prowadzonym przez nie wiadomo kogo i nie wiadomo gdzie. Umarli wewnętrznie, z narysowanymi na twarzach sztucznymi uśmiechami. Skazani na ludzi, którzy ich nie szanują, których sami nienawidzą, a którym próbują za wszelką cenę zaimponować. Jedni nowym samochodem, inni złotym zegarkiem. Duszą się w swojej rzeczywistości przekonani o ulatniających się niczym dym papierosa możliwościach. Zaczynają szukać winy. Najpierw w innych, a potem w sobie. Nienawidzą innych, a potem siebie. Zakładają rodziny, kochają, przywiązują się, uzależniają od drugiego człowieka. Potem zdradzają, wmawiając sobie, że to jedna z możliwości, jakie im jeszcze zostały. Gdzieś po drodze rodzą się dzieci.

Rodzimy się – większość w bardzo podobny sposób, w podobnych okolicznościach. Nasze dorastanie jest już mocno zindywidualizowane. Jedni w kochających rodzinach i pięknych domach, inni w…

The post Historia pewnego życia appeared first on Wersja 2.0.

Nie zamierzam wcielać się w rolę adwokata diabła, ani wybielać któregokolwiek z wyżej wymienionych. Jestem wielkim fanem twórczości Spaceya, szanuję Hoffmana i Seagala. Świat wydał jednak już na nich wyrok. Szczególnie mocnym echem odbija się sprawa pierwszego z tej trójki. Spacey w ciągu ostatnich kilku dni stracił najpopularniejszy serial, którego był twarzą (House of Cards), a także kontrakt z jednym z najszybciej i najlepiej rozwijających się producentów filmowo-serialowych (Netflix). Komentujący w sieci dzielą się natomiast na tych, którzy nie zostawiają na aktorze suchej nitki i na tych, którzy apelują o zdrowy rozsądek. I to skłania do pewnych przemyśleń na temat tego, jak nierówna jest to walka.

Przedwczesne wyroki

W ludzkiej naturze leży osądzanie i ocenianie. Jeżeli nie obgadujemy sąsiadów to z przyjemnością rzucamy niewybredne komentarze w kierunku występujących w telewizji celebrytów. A w razie czego zostają nam politycy, sprzedawca w osiedlowym sklepiku, bratowa, a może nawet ta elegancka „dziunia”, z którą codziennie rano stoimy na przystanku. Cóż, życie innych ludzi jest w końcu ciekawsze, a jeśli tak nie jest to nawet lepiej, bo możemy się ich kosztem dowartościować.

Ja jednak nie o tym. Oceny idą w parze z osądami, a te przychodzą nam z niezwykłą łatwością. Ojciec, który nie potrafi zapanować nad rozbrykanymi bliźniakami na patio może sprawiać wrażenie złego rodzica i z chęcią wystawimy mu taką łatkę. Elegancka kobieta w sklepie, przy której „zapikały” bramki bezpieczeństwa to złodziejka. Natomiast Kevin Spacey, którego kilka osób oskarżyło o molestowanie, jest zapewne zboczeńcem.

Tak jest prościej. Nie musimy zagłębiać się w szczegóły, wysilać w zdobywanie dodatkowych informacji. Nie chcemy wiedzieć, że ten ojciec z patio kilka dni temu pochował żonę, a rozbrykane dzieci tak własnie reagują na stratę matki. Nie obchodzi nas tez to, że bramki przy eleganckiej kobiecie były po prostu zepsute, a Spacey był na przykład wrednym, nieprzyjemnym i terroryzującym psychicznie ludzi typkiem, którego ekipa chciała się pozbyć z planu. Hipotetyzuję, ale czy to scenariusze oderwane od rzeczywistości?

Wnioski na podstawie niepełnych informacji to nasza specjalizacja. Partnerka, która niespodziewanie wróciła z pracy do domu dwie godziny później musi mieć kochanka na boku. Brak odpowiedzi na wiadomość do przyjaciela wynika pewnie z tego, że się na nas obraził. Nieprzyjemny sprzedawca na targu to zapewne gbur i nic u niego już nie kupimy. Wiecie, że mógłbym tak wymieniać w nieskończoność. Sami w myślach przywołajcie wszystkie pochopne wnioski, jakie wysnuwaliście w ciągu ostatnich kilku dni.

Niedobrze jest nie mieć własnego zdania

Żyjemy w kulturze, która karci nas za brak własnej opinii na każdy temat. Przyjęło się, że w dobrym tonie jest orientować się na polityce, znać najpopularniejsze seriale, oglądać polską reprezentację i mieć wyrobione zdanie na temat eutanazji, aborcji, in vitro, kary śmierci oraz związków homoseksualnych. Nie masz? Lepiej się do tego nie przyznawaj, bo wyjdziesz na ograniczonego ignoranta o wąskim światopoglądzie.

Wydawać by się mogło, że my Polacy jesteśmy w tym specjalistami. Szacuje się, że w naszym kraju mieszka ok. 37 mln specjalistów od piłki nożnej i wytrawnych analityków sceny politycznej. Wzajemnie napędzamy się w tym szaleństwie i to całkiem skutecznie. Ocena drugiego człowieka przychodzi nam zatem z tak dużą łatwością.

A gdyby tak wybrać jeden dzień, w ciągu którego całkowicie przestaniemy oceniać ludzi i wydawać względem nich osądy? Oceniajmy świat, zjawiska, zachowania, ale nie drugiego człowieka. Pozwólmy sobie na brak zdania w niektórych kwestiach i nie bójmy się do tego przyznać. A jeśli nie, to zanim wyciągniemy pochopne informacje, gromadźmy jak najwięcej danych i szczegółów. Czy będzie łatwo? Za cholerę nie będzie. Zapewniam jednak, że warto. Nie naprawimy w ten sposób świata, ale na jeden dzień może on w naszych oczach być o wiele piękniejszy.

The post O winnym i obwiniającym na przykładzie afery z Kevinem Spacey’em appeared first on Wersja 2.0.